Tôi phải để chữ "bạn" trong ngoặc kép, vì tôi còn phân vân không biết chữ đó có thích hợp hay không. Đọc báo Thanh Niên thấy ngài Bộ trưởng Quốc phòng dùng chữ bạnđể đề cập đến các đối tác của cái "nước lạ" đó hơi nhiều. Bài phỏng vấn ngắn (chỉ có 592 chữ) nhưng ông dùng chữ bạnđến 4 lần!
Tần số đó đáng ngạc nhiên, nhất là trong khi phóng viên dùng chữ "họ" để đề cập đến Tàu thì ngài bộ trưởng nhất quyết dùng bạn để chỉ cùng đối tượng! Chẳng hạn như trả lời câu hỏi của phóng viên về kết quả chuyến thăm và làm việc của ông với đối tác Tàu, ông cho biết "Bạn đón tiếp ta rất nhiệt tình, trọng thị, chu đáo và rất hữu nghị. […]". Đọc mà cảm động tấm thịnh tình của bạn quá!
Cá nhân tôi thấy lạ. Một nước mà lãnh đạo của nó đem quân đánh nước mình, giết hàng vạn người của mình, lấn chiếm đất đai và hải đảo của mình, vậy mà trong cộng đồng dân tộc mình có người ngọt ngào gọi lãnh đạo của cái nước đó là bạn! Đành rằng trong ngoại giao, mình không thể gọi họ là "bọn", "thằng", "tên", "chúng nó", nhưng tiếng Việt còn có những cách gọi trung dung hơn như họ, mà chẳng hiểu tại sao ngài bộ trưởng không dùng.
Khi phóng viên hỏi về tình hình Tàu xây dựng trên các đảo mà họ đã đánh chiếm từ Việt Nam, thì ngài bộ trưởng nói "[…] Còn hiện nay trên biển, nói thật là các bên đều có xây dựng. Đài Loan cũng xây dựng, Philippines cũng tiến hành xây dựng đường băng, Malaysia có xây dựng. Việt Nam cũng có hoạt động xây dựng, đó là tôn tạo, nâng cấp, mở rộng và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân, cho các lực lượng đóng quân trên đảo để đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão, đảm bảo điều kiện sinh hoạt trên đảo. Tuy nhiên nguồn lực của ta còn có hạn nên việc xây dựng quy mô chưa lớn như Trung Quốc."
Tôi thấy câu trả lời trên có cái gì đó mang tính bao biện và … không thích hợp. Cách trả lời đó giống như nói rằng "họ xây, nhưng mình cũng xây, nên không trách họ được". Có lẽ ngài bộ trưởng không có ý đó, nhưng câu chữ toát lên cái ý đó. Nhưng có lẽ ngài bộ trưởng quên một điều quan trọng rằng mình xây trên đảo của mình [có chủ quyền], còn họ xây trên đảo họ chiếm từ mình. Một đằng là chủ nhà xây, còn đằng kia là kẻ cướp xây, không thể đánh đồng như nhau được. Vả lại, phóng viên hỏi cụ thể về Tàu đang xây dựng qui mô trên đảo trong khi ngoài miệng thì họ nói là giữ nguyên trạng, chứ phóng viên đâu có hỏi các nước khác có hay không có xây. Thật vậy, không thể và không nên đánh đồng kiểu họ làm thì mình cũng làm, vì họ vào nhà mình.
Người phương Tây có câu "With friends like that, who needs enemies" (với bạn bè kiểu đó ai mà cần thêm kẻ thù). Câu đó rất thích hợp cho người dân Việt Nam để nói về những kẻ đang cầm trịch ở cái nước chúng ta quen gọi là Tàu.
====
